جايني ديگري كه در همان زمان ناچيراجا ميزيست، راتاكاوي بود و او نوعي دايرةالمعارف همگاني به زبان كناري نوشت.
تلوگو از زبانهاي دراويدي است، كه گروه بيشتري از مردم، يعني دست كم بيست و چهار ميليون نفر بدان سخن ميگويند.1 اين زبان هم مانند كناري سخت تحت تأثير سانسكريت بوده است. نخستين نويسندگان تلوگو درحدود سدهٴ يازدهم برآمدند. ترجمهاي از
مهابهاراتا2 به زبان تلوگو در آن قرن آغاز شد و اِراپراگادا پيش از سال 1350 آن را تكميل كرد. طبعاً اين ترجمه برجستهترين يادگار ادبيات تلوگوست. راتاـ ماتا، كه در اصل به كَناري نوشته شده، در همين قرن توسط بهاسكره به زبان تلوگو ترجمه شد.
دين همهٴ اين زبانهاي دراويدي به سانسكريت وقتي معلوم ميشود كه به واژهنامههايشان توجه شود. در واقع، از آنجا كه واژههاي سانسكريت به درجات مختلف به شكل واژههاي دراويدي درميآيد، يكي از مشكلات اصلي لغتنويس اين است كه بداند چهمقدار واژهٴ سانسكريت را بايد وارد كند.
28. تبتي
در اين مجلد هيچ اثر تبتي بررسي نشده است، ولي مجموعههاي بزرگ بودايي كانجور و تانجور، كه در ج 1 (ص 452-453) بهاختصار از آنها سخن گفتهايم، در زمينهٴ اين مطالعات حضوري چشمگيري داشتند. مردم تبت در سدهٴ هفتم به نگارش پرداختند و خطشان از دِواناگَري سانسكريت اخذ شده بود. كتيبهاي راجع به عهدنامهاي ميان چين و تبت به دو خط چيني و تبتي در سال 822 بر ستوني در لهاسا نگاشته شده است.
در واقع، همهٴ نوشتههاي تبتي كه مورد نظر ماست در كانجور (تريپيتاكاي تبتي) و
تانجور (شروح و تفاسير كانجور) گردآوري شده است و اين دو به ترتيب 100 (يا 108) و 225 مجلد ضخيم است. تاريخ بخشهاي جداگانهٴ آن را، اگر غيرممكن نباشد، دشوار بتوان تعيين كرد؛
1. البته خوانندگان توجه دارند كه اين آمارها مربوط به نيم قرن پيش است. ــ م.
2. يكي از دو حماسهٴ هندي، كه ديگري راماياناست. مهابهاراتا كتابي مفصل است (حدود 220000 بيت) كه بهصورت بدي گردآوري شده و شامل عناصري از بسياري زبانها (حتي وِدايي) است، كه در فاصله سدهٴ چهارم پم تا سدهٴ چهارم ميلادي تأليف گرديده. جالبترين و مطلوبترين بخش آن بهاگاوادگيتا
(سرود شخص خوشبخت)، نسبتاً جديد و مربوط به بعد از ميلاد است. نك مقدمه 1، 553، 737. رامايانا كوتاهتر است (حدود 48000 بيت) و بهتر تنظيم شده؛ احتمال دارد پيش از ميلاد تحرير شده باشد، ولي پيش از سدهٴ دوم ميلادي شكل كنوني را پيدا نكرده بود. اين منظومه، معرف هزار سال فرهنگ هندي است و مهمترين وسيلهٴ نفوذ هندو و سانسكريت در هندوچين و مالايا، در همان ملتهايي با نژادها و زبانهاي مختلف بوده است. نك Winternitz
(vol. 1, 1907). Rev. H.Gundert: Malayalam and English dictionary (p.,1134
Mangalore 1872)